براي جفتگیری و جوجه كشي مناسب از قناری به نكات ذیل توجه نماييد :

1- قناری نر و ماده باید کاملاً آماده باشند .

2- قناری نر به قفس قناری ماده هدایت شود.

3- محیطی آرام و به دور از رفت و آمدهای غیر ضروری برای جفتها فراهم شود.

4- دو ماه قبل از جفتگیری قناریها تحت رژیم غذایی مناسب قرار گیرند تا جوجه های سالم و قوی بدهند و و خودشان نیز در این دوران بیش از حد ضعیف نشوند.

5- دو قناري كه داراي عيب مشترك می باشند نبايد با يكديگر جفت شوند.

6- از نظر جثه بايد هر دو يا يكي از جفتها داراي اندامي قابل ملاحظه باشد.

7- برای جفتگیری از دو قناری با رنگهای مخالف یا متباین استفاده شود.

8- قناریها باید کاملاً سالم و قوی باشند و اثری از کسالت و بیماری در آنها نباشد.

9- دمای محیط برای جفتگیری بین 21 تا25 درجه سانتیگراد باشد.

10- بهترين موقع براي جفت كردن قناريها نیمه فروردين ماه است و حتي الامكان از اسفند ماه نبايد زودتر جفتگیری انجام شود. اما اگر درجه حرارت اتاق قناريها ثابت باشد و آمادگي قناريها براي جفت گيري زیاد باشد بايد هر چند روز هم از موعد جفت گيري زودتر باشد ، از اين عمل جلوگيري ننمود چون باعث خراب شدن و تولک رفتن قناری می شود.

11-  پرنده هايي را براي جفت انداختن انتخاب كنند كه در رده هاي مختلف سني قرار دارند. يك نر جوان را با ماده اي كه يكسال دارد در و يا بر عكس جفت کنید .

12- در حد امکان یکی از جفتها تجربه  یک دوره جفتگیری موفق را داشته باشد.در صورت امکان از قناری ماده ای که سابقه بزرگ کردن جوجه را دارد استفاده کنید .

13- مصرف برگ کاهو در زمان جفتگیری فراموش نشود.

14- لانه تخمگذاری را روزچهارم یا پنجم در قفس بگذارید چون ممکن است قناری ماده تا زمان تخمگذاری چند بار لانه را بسازد و خراب کند و در نهایت خسته شده و لانه مناسبی نسازد و یا اینکه تخم بدون نطفه بگذارد.

15- هفته اییک بار و به مقدار کم هفت تخم در ظرف شصتی  در اختیار جفتها و جوجه هایشان قرار گیرد.

16- وقتی قناری ماده تخم گذاشت هر چه زودتر و به آرامی آنرا با تخم مصنوعی یا تخم بدون نطفه یا فاسد شده عوض کنید واین کار را تا آخرین تخم تکرار کنید وقتی قناری آخرین تخم را گذاشت تخمهای اصلی را به زیر قناری ماده برگردانید تا جوجه ها در فاصله زمانی کوتاهی ازهم متولد شوند.

17- هفته ای دو بار غذای تخم مرغی دراختیار جفتها قرارگیرد و به محض تولد جوجه ها هر روز از غذای تخم مرغی استفاده شود.

18- از قناری خوش آواز جهت آموزش جوجه ها استفاده شود تا قناریهای خوش آوازی تکثیر شوند.

19- از داروهای تقویتی این دوره به طور صحیح استفاده گردد.

20- از قفسهای استاندارد(50.40.30)استفاده گردد.

1- ماده هايي که بدون نر و از روي مستي تخمگذاري مي کنند را به راحتي نمي توان با قناري نر جفت اندازي کرد.

2- بهتر است شش روز قبل از جفت اندازي قناري ماده را بصورت انفرادي نگهداري کنيد و پرنده نر را به قفس ماده هدايت نماييد .

3- تا پانزده روز بعد از واکسيناسيون آبله به پرنده ها اجازه آبتني کردن را ندهيد .

4- به هيچ وجه جوجه های هم خانواده يا خواهر و برادر را با يکدیگر جفت اندازی نکنید .

5- بهترِين زمان  برای جفت اندازی هنگام غروب و کمی قبل از خاموش کردن برق محل زندگی پرنده ها ميباشد اين کار از جنگ و جدال بيش ازحد قناری نر و ماده جلوگيری می کند.

6- بهترين زمان براي پيشگيري و رفع کمبود ويتامين ها زمان تولکي پرنده ها است.

7- بذر جوانه زده سر شار از ويتامين ها است ،ميتوانيد درزمان تولکي ازآن استفاده کنيد.

8- براي مقابله با بيماري ها دوره درمان را کامل کنید تا نتيجه دلخواه و مثبت بگيريد.

9- براي جلوگيري از نابودي نژادهاي خالص از آميزش قناري هاي نژادهاي مختلف و هيبريد با نژاد هاي خالص خودداري کنيد.

10- غذای جوجه هاي جوان تا دو ماهگی  روزگي دان نرم ميباشد. جوجه هاي سالم تا اين سن مصرف تخم مرغ را کاهش ميدهند و به مصرف دانه های سخت روي مي آورند.

11- بطور کلي ماده آماده برحسب ميزان آمادگي 7 تا 15 روزبعد از جفت اتدازي اقدام به تخم گذاري ميکنددرصورتيکه تخمگذاري بيش از اين طول بکشد يا ماده آمادگي کامل را ندارد و يا مشکلي در دستگاه توليد مثلي پرنده وجوددارد چنين ماده هايي را بايد بمدت دوهفته تنها در قفس ديگري نگهداري نموده ويکروز درميان با مقدار بسيار کمي تخم مرغ تغذيه نماييد ومجددا جفت اندازي کنيد.

12- در جوجه ها اولين مرحله پرريزي از دوماهگي آغاز ميشود و با شروع پرريزي پرکني نيز آغاز خواهد شد مراقب جوجه هاي جوانتر وضعيف تر باشيد تا توسط قويترها آسيب نبينند.

13- جوجه ها ي نر و ماده باید تا نزديک شدن به شرايط بلوغ و دو ماه قبل از جفت اندازي در کنار يکديگر بصورت گله اي زندگي کنند.

14- قناري هاي نرهميشه به يکديگر آسيب مي رسانند آنها را يا بصورت انفرادي نگهداري کنيد ويا اينکه درهر قفس بيش از دو عد د قناري نر نگهداري کنید.

15- دان اصلي قناري تخم کتان و ارزن است و نسبت بين انها 3 به يک ميباشد يعني به ازاي هر3 کيلو گرم تخم کتان 1 کيلو گرم ارزن کافي مي باشد البته بهتر است که بجاي 1 کيلوگرم ارزن از نيم کيلوگرم تخم شلغم + نيم کيلوگرم ارزن در فصل سرد و نیم کیلو گرم تخم کلم قمری + نيم کيلوگرم ارزن در فصل گرم استفاده کنيد.

16- جوجه ها را میتوان از 30 روزگي در نژادهای سبک تا 35 روزگي در نژادهاي سنگين از والدين خود جدا نماييد تا زندگي مستقل خود را آغاز نمايند.

17- سري دوم تخمگذاري معمولا زماني آغازمي گردد که سن جوجه هاي سري اول کمتر از بيست روز است براي جلوگيري از آلوده شدن تخمهاي سري دوم لازم است که 15 روز بعد از بدنيا آمدن جوجه ها لانه ديگري در کنارلانه اول با کمی فاصله قرار دهيد.

18- سعی کنین از حرکت دادن و تغییر مکان قفس قناری  مخصوصاً در زمان پرریزی پرهیز کنید.

19- جوجه قناری نر از 30 روزگی شروع به ریزه خوانی می کند. اما قرص خوانی قناری بعد از اینکه به سن بلوغ برسد شروع می شود.

20- تو فصل پرریزی قناریها را به صورت دسته جمعی نگه داری می کنند. اگر تعداد قناریها زیاد باشد ، جوجه ها جدا، نرها جدا و ماده ها هم جداگانه و در قفسهای مجزا.

21- زرده تخم مرغ چون داراي چربي زيادي مي باشد مصرف زیاد آن براي قناري ضرر دارد.

22- در صورتیکه تعداد قناری های شما زیاد است وامکان رسیدگی به آنها برای شما کم است براي هر قفس 2 ظرف آب بگذاريد چون بعضي وقتها شيشه ها هوا مي گيرد و آب داخل زبانه نمي رود ولي اگر 2 ظرف باشد مطمئن تر است.

23- اولین اقدام برای تشخیص بیماری قناری بررسی مدفوع است.

24- بهترین جوجه ها رو میشود از ترکیب پدر با دختر بدست آورد این در مورد مادر با پسر هم صدق میکند.

دوران رشد قناری به چهار مرحله تقسیم می شود که عبارتند از:

1) دوران جنينی
2) دوران رشد
3) دوران بلوغ 
4) دوران توليد مثل

 دوران جنينی
زندگی درون تخم دوران جنينی ناميده می شود و سيزده روز به طول می انجامد , پس از پایان سيزدهمين روز و در ابتدای روز چهاردهم جوجه پوسته تخم را شکسته و از آن بيرون می آيد و دوران زندگی جديد خود را که دوره رشد نام دارد شروع می کند .

دوران رشد
دوره رشد جوجه قناری حدود شصت روز طول می کشد ولی فقط تا حدود سی روز توسط والدين تغذيه می شود در اين مدت کوتاه رشد جوجه چنان سريع است که تقريبا به چهل برابر وزن خود در زمان تولد خواهد رسید

دوران بلوغ
در دوران بلوغ که بعد از شصت روزگی شروع می شود , پرريزی و تولک رفتن جوجه قناری آغاز می شود . اين پرريزی منحصرا پرهای نرمه قناری را شامل می شود و قناری پرهای پرواز خود را از دست نمی دهد در اين هنگام رشد سریع جسمی قناری  پايان يافته و قناری مرحله جديد زندگی خود را آغاز می نمايد قناری جوان رفتار های زندگی گروهی را در اين دوران فرا می گيرد . همچنين رشد غد د تناسلی در این دوران شروع و تا بلوغ کامل قناری ادامه می يابد . سن بلوغ معمولا بر حسب نژاد های مختلف بين شش تا هشت ماه است ولی ديده شده که در نژادهای سبک نظير قناری های رنگی پرنده در پنج ماهگی هم قدرت توليد مثل به  دست می آورد .

دوران توليد مثل
در اين دوره قناری های نر و ماده با رفتارهای خود آمادگی خود را برای توليد مثل نشان می دهند ماده ها بيقراری می کنند و نرها با ولعی خاص به آواز خوانی مشغول هستند . با اولين سری تخم گذاری پرنده نر و ماده کم تجربه و جوان همانند والدين خود کسب تجربه می کنند و مرحله جديد را می آموزند . بنا بر اين بهتر است يکی از جفتها را مسن تر و کار کشته تر انتخاب کنيد تا دردسر کمتری را برای بزرگ کردن جوجه ها تحمل کنند.

نور
نورمهمترين عامل برای به بلوغ رسيدن - رشد و توليد مثل و شروع و پايان پرريزی قناری ها می باشد . اگر ارزش نوردهی صحيح و مناسب بيش از يک تغذيه خوب نباشد کمتر هم نخواهد بود بنابر اين چگونگی نور دادن در فصول مختلف سال يکی از عواملی است که در موفقيت شما نقش بسزايی دارد . همانطور که طول روز از ابتدای فصل تابستان تا انتهای فصل پاييز سير نزولی در پيش ميگيرد درفصل زمستان و بهار سير صعودی خواهد داشت درنتيجه می توان اختلاف اين کاهش و افزايش را محاسبه نمود . اين اختلاف حدودا زمانی معادل پنج ساعت است  با دانستن اينکه کوتاهترين روز سال حدود ده ساعت و بلندترين روز سال تقريبا پانزده ساعت بطول می انجامد , نتيجه می گيريم که برای جلوگيری از خستگی مفرط  در طول دوران توليد مثل نبايد پرنده ها روزانه بيش از پانزده ساعت بيداری داشته باشند   و به آرامش و استراحت نيز نياز دارند . نکته مهم ديگری که بايد مد نظر داشته باشيد چگونگی نور دادن يا کاهش و افزايش زمان نوردهی است . همانطور که با تغيير فصل از تابستان تا اواخر پاييز بتدريج زمان نور دهی کاهش می يابد برای افزايش آن و به بلوغ رسيدن پرنده ها بايد پنجاه روز قبل از جفت اندازی به اين کاراقدام نماييد . روش کار به اين گونه است که هفته اول يک ربع و هفته دوم نيم ساعت و هفته های سوم و چهارم و پنجم يک ساعت برای هر هفته و در دوهفته پايانی به ترتيب نيم ساعت و يک ربع به زمان نوردهی افزوده می شود و در صورتی که بخشهای ديگر را به خوبی مديريت کرده باشيد از چهل وپنجمين روز بعد از شروع نوردهی پرنده های نر و ماده همگی آمادگی خود را برای توليد مثل نشان خواهند داد .(کلوپ قناری ایران)

بهداشت

برای داشتن قناری های سالم رعایت بهداشت الزامی است وباید به نکات ذیل توجه نمود:

1.قناری هایی که تازه خریداری نموده اید را تا اطمینان از سالم بودنشان در قرنطینه نگهداری نمایید.

2.به محض مشاهده علائم بیماری درهر کدام از قناری ها آن را از بقیه جداکنید سپس به مداوایش بپردازید.

3.سعی کنید از میله های و ظروف غذا خوری پلاستیکی و بدون درز و شکستگی استفاده کنید چون باعث زخمی شدن قناری و محلی برای تجمع شپشک میباشد.

4.از گذاشتن وسایل تزئینی داخل قفس خودداری کنید.

5.از قفس مخصوص نگهداری قناری(50.30.40) استفاده کنید قفسهای کوچک باعث بی تحرکی ودر نتیجه چاقی قناری و همچنین شکستگی و بی نظمی پرها میشود.

6.ظرف غذاخوری و میله را در جهت مخالف یکدیگر و در طول قفس قرار دهید تا فاصله پرواز بیشتر باشد وامکان تحرک پرنده زیادتر شود.)ارتفاع میله با جا دانی برابر و هر دو بر روی سیم افقی قسمت پایین قفس باشند)

7. سعی کنید از گذاشتن بیشتر از یک میله در قفس خودداری کنید چون ممکن است در مسیر پرواز، قناری باآنها برخورد کرده و زخمی گردد در ضمن فاصله پرواز نیز کم میشود.

8. میله ها در جای خود کاملاً محکم شوند و حتی الامکان دو سر آن باز باشد تا شپشک در آن جمع نگردد و حداقل دو هفته یکبار میله ها وظروف غذاخوری را ازقفس بیرون آورده ضد عفونی کرده و در صورت شکستگی تعویض نمایید.

9.حد اقل دو روز یک بار آب را تعویض و ظرف آن را تمیز کنید توجه داشته باشید بعضی اوقات آب لوله کشی دارای مقدار زیادی کلر میباشد از این آب هرگز به قناریهایتان ندهید.

10.سه روز یکبار دان قناری را بیرون آورده و اضافات و پوسته ها را دور ریخته و دان جدید اضافه نمایید.

11.هر ماه یکبار قناری را به قفس دیگری هدایت و قفس را دور از محل نگهداری قناریها ودر جائی که جریان هوا نباشد ابتدا با اسپری های حشره کش یا مواد ضد عفونی کننده ضد عفونی کنید وپس از یک ساعت کاملاً با آب و مواد شوینده آن رابشویید و بگذارید با نور خورشید خشک شود.

12.به جای روز نامه از کاغذ سفید برای کف قفس استفاده کنید زیرا قناریها آن را میخورند و ماد چاپی روزنامه باعث بیماریهای روده ای در قناری میشود در ضمن سه روز یکبار کاغذ را تعویض و پلاستیک ته قفس را بشویید.

13.قناری باید در جایی قرار بگیرد که نور غیر مستقیم خورشید به آن برسد ،در معرض باد نباشد وهوا نیز  به طور مداوم تهویه شود وچند مدت یکبار زمانیکه شدت گرمای خورشید کم است برای مدت کوتاهی قناری را جلوی نور خورشید قرار دهید.

14. هفته ای دو بار ظرف حمام برای قناری بگذارید(البته در جای گرم و غیر اززمان جفتگیری)

15.حتی الامکان از به دست گرفتن قناری در مواقع غیر ضروری بپرهیزید.

تغذيه
اصلی ترين دانه مصرفی که می بايست هميشه در اختيار قناری قرار گيرد تخم کتان است . تخم کتان دانه ای مقوی و پرانرژی است ولی  اين دانه بتنهايی نمی تواند تمامی نياز های يک موجود زنده را برآورده سازد بنابراين برای بر طرف شدن اين نيازها می بايست  دانه ها  و سبزيجات و مکملهای ويتامينی و پروتينی گوناگونی را تهيه و در اختيار پرنده قرار دهيد . دانه هايی نظير ارزن - شلغم -  کلم -  کاهو  خرفه - ترب و شاهدانه . سبزيجات و ميوه هايی نظير برگ کاهو- ترب - اسفناج - کرفس - گشنيز - کلم - کدو - سيب - هويج - هلو و ليمو شيرين از منابع مهم کربوهيدراتها , چربيها ,  پروتينها و ويتامينها به حساب می آيند .
بخش ديگری از غذای قناری که بصورت دستی تهيه می شود دان نرم ناميده می شود . ممکن است ارزش غذايی دانه ها به مرور زمان و برحسب شرايط نگهداری تغيير کرده و کاهش يابد بنابر اين چهارمين بخش مواد غذايی افزودنی هايی مانند مکملهای پروتينی و ويتامين ها می باشند که برای جلوگيری از کمبود احتمالی آنها در خوراک پرنده مورد استفاده قرار می گيرند .

استفاده از كف دريا وسنگريزه در برنامه غذايي پرنده بسيار ضروري مي باشد و كمتر مورد توجه قرار ميگيرد سنگريزه يا صدف خرد شده شامل مواد معدني و عناصر مورد نياز قناري مي باشد كه در سنگدان قناري ذخيره شده و به عنوان يك عامل كمكي در هضم غذا به خصوص دانه ها به كار گرفته مي شود . كف دريا پوسته حاوي كلسيم مي باشد و باعث استحكام ئوك و همچنين پوسته تخم ها در هنگام توليد مثل مي گردد.ضمنا پرنده هنگام استفاده از كف دريا  نوك خود را به مي كشد كه مانع رشد بيش از حد آن مي شود.

تغذیه را میتوان به چند دسته تقسیم بندی کرد:

1)تغذیه دوران جوجگی(قبل از شصت روزگی)

2)تغذیه دوران بلوغ (غیر از زمان پرریزی)

3)تغذیه دوران پرریزی (تولک)

4)تغذیه دوران بیماری

5)تغذیه قناریهای سرخ و پرتقالی (تغذیه رنگی)

1)تغذیه دوران جوجگی(قبل از شصت روزگی)

در این دوران علاوه بر دان معمولی که همان کتان و ارزن است هفته ای دو بار هفت تخم نیز در اختیار والدین و جوجه ها قرار دهید(البته جوجه ها تا حدود یک ماهگی توسط والدین تغذیه میشوند و تا دو ماهگی به خوردن دان سخت عادت میکنند)

از داروهای تقویتی مخصوص این دوره  که در قسمت داروها معرفی شده اند استفاده شود

از هفته دوم از میوه جات و سبزیجات استفاده شود

از ابتدای صبح  روز اول از دان نرم استفاده شود و تا دو ماهگی هر روز در اختیار جوجه ها قرار گیرد

از یک ماهگی به بعد از جوانه ها استفاده شود

روش ساخت و استفاده دان نرم  :

متناسب با تعدادقناریها باید ساخته شود به طوری که تا قبل از سه روز مصرف شود ودر این مدت باید در یخچال نگهداری شود و مقداری در اختیار جوجه ها قرار بگیرد که تاحدود چهار الی پنج ساعت مصرف شود و در طول روز سه مرتبه تعویض شود تا فاسد نگردد.

ابتدا تخم مرغ را پس از پاک نمودن آلودگیها به مدت نیم  ساعت در آب می جوشانیم سپس پوسته آن را جدا نموده و می گذاریم  به طور کامل خشک شود بعد آنرا آسیاب می کنیم تا پودر شود تخم مرغ را رنده میکنیم به طوریکه به حالت خلال درآید، به اندازه حجم تخم مرغ هویج رنده میکنیم (قبل از رنده کردن هویج آنرا شسته و به طور کامل خشک میکنیم) اکنون هویج و تخم مرغ را مخلوط کرده  و در یخچال قرار میدهیم.در هفته اول مقداری  آرد سوخاری  + پودر پوسته تخم مرغ قبل از گذاشتن در قفس روی  مخلوط تخم مرغ و هویج توسط نمکدان یا چیزی شبیه آن میپاشیم به طوری که با مخلوط به دست آمده دانه دانه باشد و به هم نچسبد . از هفته دوم به حدو د 50 گرم آرد سوخاری ،2 عدد بادام خام و 2 عدد پسته خام پودر شده + حدود 5 گرم آرد برنج + 5 گرم  شکر + 10 گرم سرلاک و 20 گرم جو پوست کنده آرد شده میتوان اضافه نمود .

2)تغذیه دوران بلوغ (غیر از زمان پرریزی)

دراین دوران معمولاً از یک ترکیب  ثابت شامل سه واحد تخم کتان+نیم واحد ارزن + نیم واحد تخم کلم قمری در فصل گرما و سه واحد تخم کتان+نیم واحد ارزن + نیم واحد تخم شلغم در فصل سرما استفاده نمود .میوه و سبزیجات هفته ای دو بار و دانهای تقویتی (هفت تخم) هفته ای یک بار به مقدار کم به طوری که در همان روز مصرف شود(با اندازه پر یک عدد انگشتی) 

3)تغذیه دوران پرریزی (تولک)
1. خارج نمودن تمامي غذاهاي گرم از رژيم غذايي قناری(بجز تخم کتان)
2. هفته اي سه بار و هر بار پنج قطره مولتي ويتامين از طريق آب آشاميدني به قناری خورانده شود(از قطره مولتي ويتامين انسانی هرگز استفاده نشود چون چرب بوده و باعث بیماریهای روده ای در پرنده میشود)
 3.استفاده از سبزيجاتي چون برگ اسفناج ، برگ كلم ، برگ کاهو (اول شسته و پس از خشک شدن به اندازه یک انگشت به یک قناری بدهید)

4.استفاده از تخم کاهو ،تخم خرفه ،تخم اسفرزه و تخم کلم قمری

5.استفاده از جوانه ها مانند جوانه گندم و ... برای تهیه جوانه ابتدا بذر را به مدت 24 ساعت در آب می ریزیم سپس از آب خارج نموده روی یک ظرف مسطح مانند بشقاب ریخته و یک پارچه نمدار روی آن قرار میدهیم. تا وقتی که جوانه ها حدود نیم سانتیمتر رشد کردند باید به پارچه نم داده شود اکنون جوانه قابل استفاده است. (تا حدود سه روز میتوان جوانه را در ظرف در بسته و در یخچال نگهداری کرد در ضمن وقتی مخواهید از جوانه ها برای پرنده استفاده کنید نباید جوانه ها خیس باشند)
6.قرار دادن ظرف آب جهت حمام كردن قناريها هفته ای دو بار (از پودر های ضد شپشک که مخصوص استفاده در آب حمام قناری ساخته شده نیز استفاده شود)

4)تغذیه دوران بیماری

 در این دوران باید از داروهای متناسب با بیماری استفاده شده و دوره درمان را کامل کرده و دستور مصرف دارو رعایت شود. دمای محیط را باید مد نظر قرار داد.در اکثر بیماریها مخصوصاً در بیماریهای روده ای تا بهبودی کامل قناری ، میوه و سبزیجات و دانهای اضافی را از جیره غذایی قناری حذف کرده و فقط از کتان استفاده شود.

5)تغذیه قناریهای سرخ و پرتقالی (تغذیه رنگی)

تغذيه مواد رنگي به قناري از اين نظر اهميت دارد تا پرهاي قناري كه پس از دوره پر ريزي ، در حال تشكيل و رشد هستند ، رنگ سير و درخشنده پيدا نمايند.
تغذيه مواد رنگي چند روز قبل از شروع دوره تولك بايد شروع شده تا خون قناري از مواد رنگي اشباع شده و بتواند آن را به نسوج پرهاي جديد در حال رشد برساند. بنابراين بهتر است از اول تيرماه ، هفته اي يكي دو مرتبه غذاي رنگي به قناريهايي كه لازم است داده شود.
براي تغذيه قناري با مواد رنگي ابتدا غذاي تخم مرغي يا همطراز آن را تهيه كرده و به ازاي يك قاشق چايخوري غذاي تخم مرغي ، دو قاشق چايخوري غذاي رنگي اضافه نماييد و آنرا بخوبي مخلوط كنيد. در صورتي كه از غذاي رنگي تجاري مانند(Insensive Red )  استفاده مي كنيد طبق بروشور آن عمل نماييد.
در دوره تولك ، غذاي رنگي بايد روزانه به قناري داده شود. در موقع پرريزي قناري ، ميزان غذاي رنگي اضافه شده به غذاي تخم مرغي بايد سه قاشق چايخوري باشد. با شدت يافتن پر ريزي قناري ميزان غذاي رنگي به چهار تا پنج قاشق غذا خوري مي رسد. البته اين ميزان به مدت كمي ادامه مي يابد و با گذشت دوره بحران پرريزي قناري ، ميزان آن به مرور كم مي شود. بهترين طريق استفاده از مواد رنگي رعايت نظم و ترتيب در زياد و كم كردن ميزان آن در تغذيه قناري مي باشد. براي با دوام و ثابت كردن رنگ پرهاي قناري بعد از دوره تولك ، بايد يك حبه كوچك از (( كريستال سولفات دوفر )) كه بزرگتر از يك شاهدانه نباشد در هفته ، دو يا سه مرتبه در آب آشاميدني پرنده حل نموده و براي جلوگيري از ابتلا پرنده به يبوست ، يكروز پس از دادن سولفات دوفر ، 12 قطره گلسيرين به آب آشاميدني قناري اضافه نمود یا اینکه هفته ای یک بار هویج یا فلفل دلمه قرمز داد(استفاده زیاد فلفل برای قناری مضر است)
 
طرز تهيه غذاي رنگي :
براي تهيه غذاي رنگي ميتوان طبق اين دستور عمل نماييد:
يك قاشق چايخوري فلفل قرمز شيرين را با ده قاشق چايخوري بيسكويت (یا آرد سوخاری) ، تخم مرغ آب پز رنده شده  و هویج رنده شده،مخلوط نماييد و قدري عسل يا شكر به آن اضافه كنيد. براي تحريك قناري به خوردن اين غذا ميتوانيد چند دانه خشخاش بر روي آن بپاشيد.

توجه: از این غذا متناسب با تعداد قناریهایتان تهیه کنید به طوری که قبل از سه روز(درصورتی که در یخچال و در ظرف در بسته نگهداری شود) تمام شود و آنقدر از این غذا در قفس بگذارید که قبل از غروب تمام بشود.

انواع دانه های مورد استفاده برای قناری

دقت در تنظيم يك رژيم غذايي متعادل و استفاده از دانه هاي مخلوط و رعايت اعتدال در خوراندن آن ، موجب مي شود تا ضمن استفاده پرنده از خواص مفيد دانه ها ، به عوارض ناشي از مصرف زياد آنها نيز مبتلا نگردد. بهتر است براي اين منظور از ظروف انگشتي مخصوصي كه در فروشگاهها نيز وجود دارد استفاده كرده و در هر نوبت يك قاشق چايخوري از دانه مورد نظر به قناري داده شود.

1.دانه ها با طبیعت گرم :

تخم كتان كه به دانه قناري مشهور است طبيعتي گرم دارد و حاوي انواع ويتامين و تركيبات كربو هيدرات و املاح معدني مي باشد.

تخم شلغم طبيعتي گرم داشته و سرشار از ويتامين C و املاح معدني و ضد چاقي بوده و برطرف كننده سرماخوردگي و آسم مي باشد.
 تخم منداب طبيعتي گرم دارد و سرشار از املاح معدني بوده و مانع از پيچيدن تخم در شكم قناري مي شود.
تخم گشنيز طبيعتي گرم داشته و اشتها آور و ضد انگل است.
تخم شاهدانه طبيعتي گرم دارد . پرچرب و محرك است و بهتر است در جيره غذايي قناري كمتر وارد شود.
تمامي اين دانه ها براي قناريها قابل استفاده مي باشند اما اگر توازني بين مخلوط اين دانه ها وجود نداشته باشد ميتواند موجب بيماري پرنده گردد.

2.دانه ها باطبیعت سرد:

تخم ارزن طبيعتي سرد و خشك دارد و دانه ايي است قليايي و سرشار از پروتئين و منبعي غني از ويتامين A و فسفر و املاح معدني گوناگون.

تخم كاهو كه طبيعتي سرد دارد و داراي املاح معدني غني ، تامين كننده آهن ، اشتها آور ، ضد يبوست و بر طرف كننده برونشيت است.
تخم خرفه طبيعتي سرد دارد و داراي املاح معدني بوده و خاصيت تمييز كنندگي دستگاه گوارش و ضد انگل روده را دارد.
تخم كلم قمري طبيعتي سرد دارد و داراي املاح معدني مفيد بوده و يك پاك كننده موثر است.

تخم اسفرزه نيز داراي طبيعتي سرد بوده و حاوي املاح معدني و ويتامين هاي مختلف مي باشد.

3. دانه ها باطبیعت معتدل:

تخم چغندر اين دانه معتدل مي باشد و سرشار از ويتامينها و املاح معدني بوده و خاصيت پاك كنندگي دارد.

خواص میوه ها و سبزیجات
در استفاده از سبزيجات و ميوه ها بايد توجه داشت كه قبل از استفاده ، آنها را كاملا شسته و تمييز كرده و ورطوبت آنها گرفته شود. سبزيجات و ميوه ها بايد بدون لك بوده و مانده و پلاسيده نباشند.
ميوه ها و سبزيجات را ميتوان هفته اي يك تا دو بار در جيره غذايي قناريها استفاده كرد.
جوانه ها كامل ترين و حيات بخش ترين غذاها هستند. دانه ها در هنگام جوانه زدن ،‌مملو از ويتامينها و پروتئين ها ، املاح معدني غني ، كربوهيدراتها و قندهاي طبيعي شده و براي مصرف قناريها و مخصوصا جوجه هاي يكماهه بسيار مفيد هستند.
مصرف سبزيجات و ميوه هاي تازه نيز در جيره غذايي قناري بايد وجود داشته باشد اما طبق يك برنامه منظم .
در اين بخش درباره خواص و طبيعت بعضي از سبزيجات و ميوه ها توضيح ميدهيم:
برگ كاهوي بدون رطوبت تامين كننده كلسيم و آهن و اشتها آور و ضد يبوست مي باشد. برگ كاهو طبيعتي سرد دارد.
برگ تازه و جوان اسفناج ،‌ طبيعتي معتدل داشته و تامين كننده آهن و ضد يبوست مي باشد.
برگ و ساقه كرفس نيز طبيعتي گرم داشته و حاوي سديم ، پتاسيم و كلسيم مي باشد و به مقدار كم به قناريها داده مي شود.
برگ گشنيز تازه طبيعتي سرد داشته و حاوي ويتامين C و A و املاح معدني مي باشد.
برگ تيزك شاهي نيز طبيعتي گرم دارد و حاوي ويتامين C ، كلسيم و يد بوده و ضد آسم مي باشد.
برگ تيزك آبي نيز همان خاصيت تيزك شاهي را دارد اما مقدار يد آن بيشتر مي باشد و در درمان برونشيت و آسم بسيار مفيد است.
سيب درختي شيرين طبيعتي معتدل دارد و سرشار از ويتامينهاي گوناگون بوده و در درمان يبوست و اسهال مفيد است.
گلابي طبيعتي معتدل داشته و مملو از ويتامين ها و املاح معدني مي باشد.
پرتقال شيرين طبيعتي معتدل دارد و حاوي ويتامين C و املاح معدني مي باشد و در بهبود و درمان بيماري آسم و سرماخوردگي و برونشيت ميتوان از آن استفاده كرد.
هويج تازه طبيعتي گرم دارد و سرشار از ويتامين A و املاح معدني و رنگدانه است كه جلا دهنده پرهاي قناري مي باشد.
چنانچه مقداري پوست خشك شده ي تخم مرغ را كوبيده و هر 15 روز كمي از آن را به قناريها بدهيد باعث مي شود تا علاوه بر صحت مزاج ، قناريها ي ماده در فصل تخم گذاري ، تخم بدون پوسته نگذارند و به يبوست نيز مبتلا نشوند.

دمای محيط
نقش دما حفظ مقاومت پرنده در مقابل بيماريهاست کاهش وافزايش دما باعث بوجود آمدن مشکلاتی می گردد وهر دو صورت آن را استرس می نامند بعلاوه اينکه دما همانند تغذيه و نور در شروع تولک رفتن وپايان آن نقش خاص خود را ايفا می کند . حداکثر دمای مناسب محيط 35 درجه سانتيگراد و حداقل 18 درجه سانتيگراد دمايست که می توان پرنده را با آرامش خيال نگهداری نمود . 35 درجه دما برای تولک رفتن و 18 درجه برای قطع کامل پرريزی مناسب است اما فصل توليد مثل زمانيست که کاهش و افزايش دما پذيرفتنی نيست وپرنده احساس راحتی و زندگی طبيعی و آرام را نخواهد داشت . بنابر اين دمای مناسبی که پرنده می تواند دوران توليد مثل را در آن دما به راحتی پشت سر بگذارد بين 21 تا 24 درجه سانتيگراد است .

انواع نژادهای قناری

نژادهای آوازخوان

1.نژاد  آواز خوان ایرانی(موقوم)

2. نژاد آواز خوان روسی(مسکوی)

3. نژاد آواز خوان آمریکائی

4. نژاد تیمبرادو اسپانیایی

5. نژاد رولر هارتس آلمان

6. نژاد آبزن بلژیکی

نژادهای رنگی

1.رنگهای کاروتنی مانند:قرمز-موزائیک- موزائیک قرمز-برنزی و غیره

2. رنگهای ملانینی مانند:زرد-طلائی-اوپال-ایزابل و غیره

3.رنگهای آلبیینیسم مانند:سفید-سفید قهوه ای پاستل-سفید توپاس و غیره

نژادها با توجه به فرم بدنی

1.نژاد یورکشایر

2. نژاد لانکشیر

3. نژاد نورویچ

4. نژاد کاکلی گلستر

5. نژاد کاکلی کرستد

6. نژاد فری پاریسی مرینگر

7. نژاد فری پاریسی ترمپنت

8. نژاد فری شمال هلند

9. نژاد فری جنوب هلند

10. نژاد فری ماکیژ ژاپنی

11. نژاد فری پادوآئی

12. نژاد فری میلانی

13. نژاد فری سوئیسی

14. نژاد جیبر ایتالیائی

15. نژاد جیبوسو اسپانیائی

16. نژاد ملادو تینرفنو

17. نژاد هوسو ژاپنی

18. نژاد بوسو بلژیکی

19. نژاد مونیخی

20. نژاد برنی

21. نژاد رازا اسپانولا

22. نژاد لیزارد

23. نژاد اسکات فنسی

24. نژاد فایف فنسی

25. نژاد بوردر فنسی

26. نژاد کولومبوس فنسی

27. نژاد فنسی لندنی

28. نژاد ایرلندی

29. نژاد رسمی ایرانی

1- Insensive Red             مکمل جهت قرمز کردن پرهای قناری 

2-  Total                           مولتی ویتامین                        

3- Calcio                          جلوگیری از لمه شدن تخم

4- Canto                           مست کردن نر                     

5- Antistress                    پرندگان غشی و سکته ای، زمان جدا کردن جوجه

6- Antibiotico                   سرما خوردگی عطسه، اسحال سبز

7- Cria                              جهت جلوگیری از مرگ جوجه ها،

8- Gentamaicina             اسحال زرد،سالمونلا،زمان جدا کردن جوجه ها

9- Doxiciclina                  بیماری های گوارشی و ریوی       

10- Pomada                     شقاق پا

11- Vermicida                 از نظر خوراک و فضله سالم ولی پف دارد      

12- Sulfa                          ورم روده، اسحال گچی

13- AD3E                         نطفه

14-B Complex                 تقویت سیستم دفاعی بدن، اشتها اور 

15- Muda                         جلوگیری از لک تو لک شدن پرنده

16- Calcicolinap             جلوگیری از پیچ خوردن تخم، چاقی مفرط

17- Seridone                   ضد ورم روده شدید و عفونتهای شدید

18- Insectornis               ضد شپش قناری

19- Zeealgen                  اماده سازی ماده ، استخوان بندی جوجه ها

20- Wheat Germ Oil       ویتامین E از عصاره گندم ، زمان تخمگذاری

21- Canary pox              واکسن آبله

22- BIOSERIN AQUA    ضد ورم روده

23- Nekton Bio              جهت پر سازی

24- Nekton E                 تقویت نطفه

25- Nekton S                 محتوی ویتامین،اسیدآمینه و سلنیوم 

26- Nekton MSA           جلوگیری از فلج شدن واستخوان بندی جوجه

27- Nekton  Q               بعد از استفاده از آنتی بیوتیک، کم خونی

28- Nekton Bcomplex  تقویت سیستم دفاعی بدن، اشتها آور

29- TETRASEPTOL      ضدعفونی کننده قفس و سالن پرورش 

 30-SERIBANO             انگل کش خارج بدن پرنده ، ضد انگل

31- SERIFEROL            تقویت نطفه،حاوی ویتامین E                         

32- BADESALZ             ضد پر کورک قناری

33- QUIKON  MED        درمان بیماری انگلی،گوارشی و سوء هاضمه

34- SUPRADYN            حاوی مولتی ویتامین و اسید آمینه

35- VITA COMBEX   V  تقویت عمومی، کمبود ویتامین

36- VITA – SOL             مولتی ویتامین محتوی کولین

37- SERISEPT               جهت زخم بریدگی بدن پرنده    

38- AVISANOL              پرریزی نامنظم و بی موقع

39-      Vitalino- quell    پرریزی نامنظم و بی موقع

40- Terramycin             براي درمان عفونتهاي چشمي

41- Ropa                        داروي ضد باكتري ، ضد انگل، ضد قارچ

42- Quikon-badesalz     جهت کوتاه شدن دوران تولک

43- Quikon-Spirulina     پر رنگ كردن پرها ، رفع ريزش پر ، تقويت جوجه

44- Quiko-Adec              قناري ضعيف شده، تقويت كننده استخوان

45- Quikon-forte            ويتامينهاي مورد نياز براي زمان جوجه كشي

بيماري آسم:
علائم: اين بيماري تمامي علايم بيماري سرماخوردگي را دارد به اضافه تنفس سخت با دهان باز .گاهي نيز تنفس پرنده همراه با صدا مي باشد.
درمان: دو قطره يد خوراكي را در 28 گرم آب نوشيدني حل كرده و روزي سه مرتبه از آن به پرنده داده شود. جاي پرنده بايد گرم باشد. ميتوان كمي بخار اكاليپتوس نيز در محل اتاق پرنده استفاده نمود اما اين بخار نبايد زياد باشد زيرا موجب خفگي پرنده خواهد شد. اين درمان بايد تا بهبودي كامل پرنده ادامه يابد . با افزايش آثار بهبودي بايد درمان نيز با فاصله انجام شود. تغذيه پرنده نيز بايد مقوي باشد.
مخلوط شير با نان همراه با دو يا سه قطره روغن ماهي بسيار مفيد است. استفاده از سبزي تازه هم خوب است.

عفونت استرپتوکوکی ( streptococcus infections )

عامل آن باکتری استرپتوکوکوس می باشد و در همه جا حتی گرد و غبار موجود در هوا نيز وجود دارد و معمولا در مواقعی که عفونتهای ويروسی و يا ساير بيماری ها پرنده را ضعيف کند بعنوان يک ميکروب فرصت طلب موجب بيماری ميگردد . اکثرا در طول دوران جنينی و یا ده روز اول پس از خروج جوجه از تخم موجب تلفات می گردد. به ندرت نيز در پرندگان مسن تر ايجاد بيماری می کند  در بين پرندگان و پستانداران مشترک می باشد ولی به طور کلی در پرندگان اهميت کمتری دارد .
علائم بيماری متفاوت بوده و عوارض مختلفی ايجاد می کند . مثل آبسه های پوستی - زخمهای چرکی - آندوکارديت وجتاتيو بر روی دريچه های قلب - تورم مفاصل - لنگش و بالاخره آبسه کف پايی . گاهی ميکروب وارد خون شده و در طی يک يا دو روز موجب مرگ سريع همراه با عوارضی همچون افزايش تعداد تنفس در ساعات پايانی عمر پرنده - پف کردن - اسهال و بستن چشم ها می شود . در قناری ممکن است تلفات خيلی زياد باشد . بعضی وقت ها پرنده دچار عوارض عصبی و افزايش تحرک می شود و به نظر هيجان زده می آید , به طوری که خودش را به اطراف زده و در اثر جراحات بوجود آمده و يا ضربه و خونريزی داخلی تلف می گردد .

كنه قناري:
براي پي بردن به وجود كنه در قناري بايد هر چند وقت يكبار تمام بدن قناري را از نزديك بررسي كرد. كنه پرنده هاي ضعيف را مورد حمله قرار ميدهد. اين جانور بسيار ريز است و با آزمايشهاي سطحي نميتوان به وجود آن پي برد. در صورتي كه كنه خود را در زير بالهاي قناري پنهان كرده باشد با دست زدن به بدن پرنده ، قناري ناراحت شده و عكس العمل شديدي از خود نشان ميدهد.
كنه قناري فقط شبها در موقع تاريكي قناري را راحت ميگذارد و از بدن آن دور مي شود. براي پي بردن به وجود آن در قناري ، بايد شب هنگام يك پارچه سفيد بسيار تميز را روي قفس قناري بكشيد و صبح خيلي زود قبل از طلوع آفتاب آنرا برداريد. زيرا كنه به محض روشن شدن هوا دوباره به بدن قناري حمله مي كند و شروع به مكيدن خون قناري مي نمايد. اگر اين پارچه سفيد را به دقت نگاه كنيد ميتوانيد كنه ها را كه به اندازه يك دهم ميلي متر هستند و به رنگ قرمز مي باشند را ببينيد.
درمان: براي از بين بردن كنه ها از روي پارچه بايد آن را در محلول قوي كلراكس Chlorax فرو ببريد و يا با يك اطوي بسيار داغ روي پارچه را اطو كنيد. براي از بين بردن كنه روي بدن قناري بايد از داروي مخصوص ضد كنه يا داروي د.د.ت استفاده نماييد.
داروي ضد كنه يا ضد شپشه بايد با دقت به تمام بدن و زير بالهاي قناري ماليده شود و پرنده را به يك قفس تمييز و ضد عفوني شده منتقل كرد و قفس آلوده را با آب بسيار داغ شتشو داده سپس با استفاده از داروي د.د.ت آنرا ضد عفوني كرد.
ضد عفوني كردن پرنده بايد صبح زود انجام شود تا در هنگام شب كه پرنده سر خود را بين بالها قرار ميدهد دچار مسموميتي نشود. ضد عفوني كردن قفس نيز بهتر است بعد از غروب آفتاب انجام شود تا اين حشرات موذي از مخفيگاه هاي خود بيرون آمده باشند.

ليستريوز( listeriosis )

اين بيماری دراثر باکتريی بنام ليستريامونوسيتوژنز بوجود آمده و در بسياری از انواع پرندگان و پستانداران ايجاد عوارض می کند . ولی در بين پرندگان , قناری نسبت به اين بيماری حساس تر است . انسان نيز نسبت به اين باکتری حساس بوده و گاهی دچار مننژيت می شود . معمولا باکتری از راه دهان وارد بدن شده و بيماريزا می گردد . خوشبختانه نسبت به انواع ضدعفونی کننده های رايج حساس می باشد و به سرعت از بين می رود . اين بيماری در شکل حاد موجب تلف شدن پرنده ظرف مدت يک تا دو روز می شود . در مواقعی که دوره بيماری طولانی تر می شود , عوارض عصبی مانند لرزش و پيچش گردن و فلجی نيز بروز می کند .

طاسي:
اين پيشامد را نميتوان جزء بيماريها برشمرد زيرا ريزش پرهاي قناري كه معمولا در اوايل زمستان پيش مي آيد در اثر سوء تغذيه و نرسيدن بعضي مواد معدني به پرنده بوجود مي آيد.
درمان: ماليدن وازلين گليسيرين بر روي سر پرنده. اما بهترين دارو لوسيون پ.ث.ف مي باشد . اين دارو علاوه بر ضد عفوني داخلي پرنده براي سرعت رشد پرهاي قناري نيز بسيار مفيد است. از هويج رنده شده و سبزيجات تازه نيز بايد حداقل هفته اي دو بار به پرنده داده شود.

بيماری اريزيپلاس ( erysiplas )

اين بيماری در اثر باکتريی به نام اريزيپاوتريکس ايجاد می شود .خوک و بوقلمون حساس ترين حيوانات نسبت به اين باکتری می باشند ولی در قناری نيز اين بيماری مشاهده می شود . در انسان نيز گاهی اين باکتری در اثر ورود از راه زخم های پوستی موجب واکنشهای موضعی می شود . جوندگانی مثل موش يا حشرات گزنده نيز می توانند عامل بيماری را منتقل کنند . معمولا باکتری به طور آزاد در خاک مرطوب و يا آب های راکد کم عمق وجود داشته ئ تکثير پيدا می کند . در مجموع اين بيماری برای قناری خطر جدی ندارد و راه انتقال آن از طريق دهان است . معمولا علائم بيماری شامل بی اشتهايی - کز کردن - ضعف و اسهال سبز متمايل به زرد می باشد که خيلی سريع منتهی به مرگ می شود .

ورم زير شكم:
علت: اين بيماري در اثر مصرف غذاهاي تحريك كننده و يا خوردن غذاهاي فاسد و مانده توليد مي شود . در اين بيماري زير دل پرنده ورم مي كند و رنگ پوست موضع ورم كرده در موارد خفيف آن بي رنگ و در موارد سخت و شديد آن تيره مايل به سياهي است.
درمان: قرار دادن پرنده در قفس تميز و گرم و دور از صداهاي مزاحم . بايد به قناري تريد شير با نان كه مقداري كربنات دوبيسموت در آن ريخته شده باشد داده شود. اگر اين بيماري همراه با يبوست نيز باشدبايد اول يك قطره روغن زيتون به حلق پرنده چكانده شود. همين كه آثار بهبودي در پرنده مشاهده شد بايد يك شربت مقوي مانند شربت هيپوفسفيت به آب آشاميدني پرنده اضافه كرد. در اين موقع دادن تخم كلم خيس كرده كه دانه خشخاش روي آن پاشيده شده باشد براي قناري بيمار غذاي مناسبي است.

بيماری های مايکوپلاسمايی ( mycoplasmosis )

عامل آن مايکوپلاسما می باشد که از نظر طبقه بندی پست تر از باکتری ها قرار می گيرد و فاقد ديواره سلولی بوده ولی در روی برخی از محيط های کشت آزمايشگاهی رشد می کند . در مقابل ضدعفونی کننده ها ی مختلف و خشکی محيط بسيار حساس بوده و ظرف چند ساعت در محيط خارج از بدن موجود زنده از بين می رود . بدين خاطر برای انتقال اين بيماری نياز به تماس نزديک بين پرنده آلوده با پرنده حساس می باشد . این ميکروب از طريق تخم نيز منتقل شده و در بين آنها ايجاد مرگ و مير می کند . معمولا برای بيماريزا شدن نياز به عوامل مستعد کننده ای مثل ساير ويروس ها و باکتری ها دارد . علائم بيماری شامل مشکلات تنفسی - خرخر کردن - آبريزش از چشم و بينی تورم مزمن ملتحمه چشم و سينوس تحت چشمی و مفاصل می باشد .در جوجه ها نيز موجب افزايش مرگ و مير می گردد .

غش و بيهوشي:
اين حالت بيشتر براي پرندگاني به وجود مي آيد كه عادت به زندگي با انسانها را ندارند و اغلب در موقع تغيير قفس از ترس مبتلا به غش مي شوند. بعضي اوقات نيز در اثر يك ضربه ناگهاني و شديد و يا بر اثر تابش مستقيم نور شديد و يا آفتابزدگي پيش مي آيد. اين حالت بيشتر در موقع تولك و يا در روزهاي خروج از تولك اتفاق مي افتد. بنابراين بهتر است پس از دوران تولك براي تعويض و جابجايي قفس قناري دقت زيادي شود.
درمان: اگر حالت غش براي قناري اتفاق افتاد بايد به ملايمت آب سردي به روي سر و گردن قناري پاشيد و سپس اطراف قفس را پوشانيد و آنرا در جاي نسبتا گرمي قرار داد تا به تدريج قناري به حال عادي باز گردد. در بعضي موارد ممكن است غش موجب بروز آثاري چون فلج پا يا بال قناري گردد در اين موارد بايد فورا يك قطره الكل رقيق طبي در حلق قناري چكانيد كه اغلب نتيجه مطلوبي ميدهد. همواره بايد سعي كرد تا مانع بروز عواملي كه ميتواند موجب بروز غش در قناري شود را برطرف كرد زيرا تكرار غش در نوبتهاي بعدي بسيار خطرناك هستند.

زخم پا :
اين بيماري در اغلب موارد در پرندگان جوان به علت ساييده شدن كف پاي آنها كه داراي پوستي بسيار نازك است به چوبهاي نشيمن سفت و مدور بوجود مي آيد. بهتر است چوب نشيمن قناريهاي جوان داراي رويه اي مسطح بوده و از چوب نرم ساخته شود. در موارد بروز زخم پا بايد در وسط رويه چوب نشيمن شياري ايجاد كرد تا از تماس زخم پا با سطح چوب جلوگيري كرد. در صورت بي توجهي به اين بيماري ، زخم پاي پرنده به ميخچه تبديل شده و بتديرج اعصاب انگشتان پرنده از كار مي افتند .
زخم پا در اثر رعايت نكردن نظافت قفس قناري نيز بوجود مي آيد . كثافات موجود در قفس به كف پاي قناري چسبيده و با از بين بردن قشر خارجي پوست پاي پرنده موجب توليد زخم ميگردد. در بعضي مواقع نيز پشه ها باعث تورم و زخم پا و ساقهاي قناري مي شوند كه در چنين مواردي بايد شبها به دور قفس قناري پشه بند كشيد.
درمان: براي معالجه زخم پاي پرنده بايد محل زخم را با آب نيم گرم شست و يد بسيار رقيق به آن ماليد. درمان اين بيماري مانند درمان فلس پاي مي باشد.

بيماري درد چشم:
اين بيماري مسري مي باشد و بايد پرنده بيمار را از ساير پرندگان جدا كرد. چشم درد ميتواند به علت سرماخوردگي و يا تماس چشم پرنده با چوب نشيمن كثيف يا چيزهاي آلوده و يا به علت يك بي نظمي داخلي و وجود عفونت در خود چشم بوجود آمده باشد و نبايد نسبت به آن بي اعتنا بود.
علايم: جراحات پلك ها ، خارج شدن مايع و قي از چشمها ، پلك هاي بهم چسبيده.
علل بيماري: جريان هوا ، اتاق پر دود ، ميكروب
مداواي بيماري: استفاده از قطره هاي شستشو دهنده چشم مانند : آب بور ، محلول بابونه و پمادهاي آنتي بيوتيك
روش ديگر اينكه چشم پرنده را با استيد بوريكي كه براي چشم انسان تهيه كرده اند بشوييد سپس محلول 10% آرژيرول به داخل چشم بريزيد اين محلول بايد تازه و مطمئن باشد . ميتوان به جاي آن نيز يك قطره روغن كرچك به چشم پرنده بريزيد كه جانشين خوبي براي آرژيرول مي باشد.
روش ديگر : ابتدا چشم قناري را با يك قطعه پنبه استريل آغشته به اسيد بوريك شست و شو داده سپس روغن پنسيلين مخصوص چشم را به چشم پرنده بماليد. اين كار چند روز بايد ادامه يابد.

عفونت روده:
علايم : پاشيده شدن فضله به بيرون در حاليكه به رنگ سبز مي باشد .
مداواي بيماري: گرما ي محيط نگهداري پرنده بيمار بين 30 تا 32 درجه باشد. تاباندن نور مادون قرمز ، استفاده از چاي معمولي ، ذغال پرنده . در صورت وجود زخم هاي ويروسي ، استفاده از انتي بيوتيك ها يا سولفوناميد مؤثر است.

اسهال:
علايم: فضله آبكي ، كثيف بودن اطراف مخرج ، كم اشتهايي و بي تفاوتي نسبت به محيط اطراف.
علل بيماري: ترس و هيجان ، جريانات متغيير هوا ، تغييرات شديد دما ، خوراك فاسد.
همچنين مصرف غذاهاي مانده و كثيف توسط پرنده مي باشد مانند دانه هاي كپك زده و مانده. آب كثيف و سبزيهاي ترشيده يا مرطوب.
 
چاقي:
علايم: سنگيني ، عدم علاقه به پرواز ، تنفس شديد ، وجود مشكلاتي در موقع تولك
علل چاقي: تغذيه غلط ، وجود بيش از اندازه دانه هاي پر چربي مانند تخم آفتاب گردان ، شاهدانه و دانه كتان در رژيم غذايي قناري
مداواي چاقي: تغذيه پرنده با خوراك هايي همچون ارزن ، ميوه و سبزي . پرواز دادن پرنده در محيطي همچون پاسيو يا اتاق به صورت روزانه
توجه : مبارزه با چاقي قناري توسط گرسنگي دادن با آن امري اشتباه است كه ميتواند مشكلات جدي اي را براي پرنده به همراه داشته باشد.

بيماريهاي پا :
علايم : ظاهر شدن لايه سخت بر روي پا و انگشتان ، وجود پينه در پاها و توجه بيشتر پرنده به ناحيه پاها
علل بيماري: رعايت نكردن بهداشت در محل نگهداري پرنده مخصوصا كثيف بودن ميله هاي نشيمن پرنده
مداوا: پينه ها را بايد با آب گرم و يا محلول بابونه با احتياط شتشو داد و سپس به ميزان كم پماد كامازول يا پني سيلين ماليده شود. كف قفس پرنده نيز بايد مخلوطي از ماسه و خاك قرار داده شود.

جذام پرنده:
علايم: تنگي نفس ، اسهال ، تب ، كم اشتهايي ، فلج ، گرفتگي عضلات ، تورم پلكها ، و در نهايت تلف شدن پرنده پس از چند روز
علل بيماري: اين بيماري ويروسي مي باشد و قابل انتقال از ساير حيوانات خانگي و وحشي
مداواي بيماري: دور كردن پرنده از ساير حيوانات

آبله قناري:
علايم: وجود نقطه هاي كوچك سفيد و زرد رنگ بر روي سر و سينه ، زير بالها و روي انگشتان پرنده. تنگ نفس شديد ، خارج شدن مايع لزج از بيني ، ظهور جوش هاي سفيد بر روي زبان و داخل منقار.
علل بيماري: اين بيماري ويروسي مي باشد و قابل انتقال از ساير حيوانات
مداواي بيماري: در اين مورد بهتر است از واكسن هاي پيشگيري براي جلوگيري از ابتلا پرنده استفاده شود . تمييز نگهداشتن محل نگهداري پرنده.

بيماري كوكسيدين:

علايم بيماري: سستي ، كم اشتهايي ، اسهال
علل بيماري : اين بيماري ويروسي مي باشد. قدرت تكثير اين ويروس در تابستهاي گرم و مرطوب در محل نگهداري پرنده كه نظافت در آن رعايت نشود ، زياد است. وجود اين ويروس را با آزمايش فضله پرنده ميتوان دريافت.
مداواي بيماري: اضافه كردن سولفوناميد يا فوراسوليدون به آب آشاميدني پرنده بيمار.

گرفتگي مجراي تخم گذاري پرنده:
علايم: قناري ماده با پرهاي پف كرده بي تحرك مي ماند و معمولا پس از چند ساعت تلف خواهد شد.
علل : احتمالا پرنده قادر به دفع تخم آماده از مخرج نمي باشد. ماده هاي جوان اغلب دچار اين ناراحتي مي شوند. در بعضي مواقع نيز پوسته تخم تشكسل نشده و موجب اين عارضه مي شود.
مداواي بيماري: ماليدن يك قطره خوراكي مايع در داخل و اطراف مخرج و گرم نگهداشتن پرنده. ماساژ نرم و با احتياط اطراف مخرج.
توجه: هيچگاه نبايد پوسته تخم را به طرف داخل بدن پرنده فشار داد.

بيماري ميلبه:
علايم : خواب ناآرام ، تمييز كردن و جستجوي دائم پرها ، ضعيف شدن پرنده.
علل بيماري : وجود جانور كوچكي به نام ميلبه قرمز (شپشك) . اين بيماري قابل انتقال از ساير پرندگان به يكديگر است. ميلبه به دو صورت است : ميلبه قرمز كه تنها شب ها به پرنده حمله مي كند و ميلبه كيسه هوا كه ساكن در پرهاي پرنده مي باشد.
مداواي بيماري : محل نگهداري پرنده بايد توسط حشره كش هاي مخصوص اسپري شود. پرنده نيز به غير چشم و منقارش ميتواند در معرض مستقيم اسپري قرار گيرد.

 نرمي استخوان:
علايم : در اين بيماري بيشتر پاها ، انگشتان و بالهاي پرندگان جوان دچار نرمي و كجي ميگردد .
علل بيماري : كمبود ويتامين ها مخصوصا ويتامين D
مداواي بيماري : استفاده از ويتامينD ، ويگانتول (Vigantol ) يا تريگانتول (Trigantol) .
نرمي استخوان:
اين بيماري در جوجه قناري هايي ديده مي شود كه پدر و مادر آنها در اتاق هاي تاريك و بدون استفاده از اشعه مستقيم آفتاب و هواي تميز و آزاد نگهداري مي شوند.
علامت: علائم اين بيماري عبارت است از بي حسي و معيوبي پا يا بال جوجه كه بدون اراده و اختيار او به اين طرف و آن طرف كشيده مي شود. اين بيماري متاسفانه قابل درمان نمي باشد. پدر و مادر چنين جوجه اي را بايد فورا به قفس مخصوص پرواز بازگردانيد و قفس آنها را در معرض تابش اشعه آفتاب قرار داد و از حمام و ورزش بسيار استفاده كرد. با رعايت شرايط گفته شده و بهداشت قفس و تغذيه اين بيماري برطرف خواهد شد.

 تولكي:
علايم : در اين بيماري پرنده ، پر ريزانش را به طور طبيعي ظرف مدت چهار تا شش هفته انجام نداده و پر ريزان كاملي نيز ندارد. پرهاي پرنده بيمار ، شكننده و بدون جلا هستند.
علل بيماري: تغذيه غلط
مداواي بيماري : استفاده از داروي آويزانول (Avisanol ) يا ويتالينو _ كول (Vitalino – quell ) در آب آشاميدني. به جاي استفاده از آب لوله كشي نيز از آب مقطر استفاده شود. استفاده از مولتي ويتامين نيز در آب آشاميدني ميتواند نافع باشد.

عفونت استافيلوکوکی ( staphylococcus infection )

مهمترين گونه بيماريزای اين باکتری استافيلوکوکوس اورئوس می باشد. باکتری های موجود در اين خانواده درهمه جا از جمله گرد و غبار موجود در هوا پراکنده هستند . اکثر پرندگان سالم نيز در سطح پوست يا مخاط دستگاه تنفس يا گوارش يافت می شود و بعنوان يک باکتری عفونت زای فرصت طلب مطرح می باشد که در شرايط مستعد بيماريزا می گردد . جراهات پوستی و استرسهای طولانی از عمده ترين عللی است که باکتری را بيماری زا می کند . اين ميکروب نسبت به خشکی محيط مفاوم بوده و بدين ترتيب مدتها می تواند خارج از بدن موجود زنده بطور فعال باقی بماند . معمولا بيماری بطور انفرادی بروز کرده و بندرت همه گير می شود . بسته به شرايط مختلف علائم بيماری بسيار متفاوت می باشد يکی از بزرگترين مشکلاتی که اين ميکروب ايجاد می کند افزايش تلفات جوجه ها در هنگام خروج از تخم و يا چند روز بعد از آن می باشد که معمولا در اثر عدم پاکيزگی لانه ها و يا استفاده نا صحيح و بی رويه آنتی بيوتيکهای مختلف در قناری ماده ( بعنوان پيشگيری کننده از بيماری های مختلف ) رخ می دهد . در این حالت عدم جذب کيسه زرده و يا تورم ناحيه ناف ديده خواهد شد .حالت ديگر ناشی از ورود باکتری به خون می باشد که موجب خمودگی - بی اشتهايی - ژوليدگی پرها و پف کردن و در نهايت مرگ می شود .گاهی افتادن بند های انگشتان پا و يا ناخن آنها بعلت عفونت به اين باکتری می باشد . برخی مواقع عوارض عصبی از جمله لرز - برگشتن سر به طرف عقب و تشنج نيز قبل از مرگ ديده می شود . در حالاتی که عفونت از طريق خون و یا زخم پوستی به مفاصل برسد مومجب تورم و تجمع چرک فيبرينی در آنها شده و در مراحل پيش رفته موجب عفونت استخوان ها نيز می گردد . مواقعی که عوامل مستعد کننده و يا زخمهای پوستی حضور داشتته باشند اين باکتری موجب تورم جلد همراه با چرک می شود و در ناحيه کف پا ايجاد آبسه کرده و سبب پادرد و لنگش می گردد .

يبوست:
علايم : در اين بيماري پرنده با پرهاي پف كرده به گونه اي بي تفاوت در قفس مي نشيند و سعي در دفع فضله مي كند بدون آن كه نتيجه اي بگيرد. پرنده رفتاري شبيه به بيماري گرفتگي مجراي تخم گذاري از خود نشان مي دهد. از ديگر علائم ميتوان به كمي اشتها ، سستي و بيحالي و دفع فضولات با زحمت زياد همراه با تكان دادن خود و وجود رنگ سياه در فضولات پرنده و خشك بودن آن اشاره كرد.
علل بيماري: مصرف خوراك مانده و تغذيه از اشياء غير مجاز
مداواي بيماري : ماليدن روغن خوراكي مايع به مخرج پرنده . چكاندن يك قطره روغن كرچك يا روغن پارافين مايع در منقار پرنده . تغذيه پرنده با ميوه و سبزيجات .
غذاي پرنده بايد تريد شير خام با نان تست و مقدار زيادي كاهو باشد كه البته اين غذا نبايد بيشتر از دو ساعت در قفس پرنده باشد زيرا فاسد ميگردد. اضافه كردن مقدار بسيار كم سولفات دومنيزي به آب آشاميدني پرنده .

بيماری تورم عفونی پيش معده ( infections proventriculitis )

اين بيماری در اثر باکتری درشتی به نام مگا باکتر که به خانواده لاکتو باسيلاسه تعلق دارد بوجود می آيد و در قناری - فينچ - مرغ عشق و برخی طوطی های کوچک ديده شده است . بيشتر مواقع اين باکتری در طول دوران توليد مثل و پرورش جوجه ها مسئله ساز می شود ولی تقريبا هميشه با يک عامل مستعد کننده مثل تراکم زياد يا سوء تغذيه همراه است . تنها نشانه بيماری از دست دادن تدريجی و بسيار آهسته وزن بدن است بطوری که طی مدت دوازده تا هجده ماه پرنده را از پا در می آورد عامل بيماری از طريق فضولات در محيط پخش می شود و از راه خوراکی سايرپرنده ها را مبتلا می کند . در کالبد گشايی زخم يا تورم پيش معده در ناحيه اتصال آن با سنگدان قابل مشاهده است که می تواند همراه يا بدون خونريزی باشد .
 
بيماري لاغري و تحليل رفتن قناري:
در اين بيماري بيشتر جوجه هاي جوان بين سنين 5 هفتگي تا 12 هفتگي مبتلا مي شوند.
علايم: قناري بيمار به سرعت و در مدت 24 تا 36 ساعت قسمت عمئه گوشت بدن خود را از دست ميدهد. علايم ظاهري اين بيماري افسردگي و بيحالي پرنده ، چشماني بي فروغ و بي رنگي نوك و پاها نيز مي باشد . گاهي هم حالت لرزيدن در آن ديده مي شود. پرنده بيمار با حالتي متشنج خود را به طرف آب و غذا مي رساند كه اين حالات نشان ميدهد كه پرنده دچار دردهاي شديد دروني است و هر وقت از اين حالت رها شود به خواب عميقي فرو مي رود.
علت بيماري: هنوز كاملا مشخص نشده ولي بيشتر علت آنرا در اثر كثيف بودن مواد غذايي و نارسايي آن ميدانند.
مداوا: چنين پرنده اي را بايد فورا از پرندگان ديگر جدا نمود. ابتدا يك قطره روغن كرچك يا روغن زيتون به حلق پرنده چكانده شود و بعد تمام دانه هاي سفت و خشك از قفس او خارج شده و به جاي آن دانه هاي خيس كرده گذارده شود و بعد از آن تريد نان وشير درست كرده و نصف زرده تخم مرغ سفت پخته را در آب خوب مخلوط نموده و به روي آن چهار يا پنج قطره شربت خولان (خليان) (Gomme Arabique) و مقدار كمي دانه خشخاش بپاشيد و از داروهاي ضد عفوني مصرف داخلي مانند شربت Dianimol و يا ت.ث.پ ده قطره در آب آشاميدني پرنده بيمار بريزيد.
قفس پرنده بيمار نيز روزها بايد در معرض تابش اشعه آفتاب قرار گيرد و شبها هم دور و اطراف قفس كاملا پوشانيده شود. گرم بودن جاي اين پرنده از مراحل اوليه معالجه او مي باشد.
چنانچه بعد از 48 ساعت آثار بهبودي در بيمار مشاهده شد ديگر احتياجي به استفاده از داروهاي ضد عفوني نيست ولي به جاي آن 5 قطره از مخلوطي كه گفته مي شود در آب او بريزيد: اسيد سولفوريك معطر (Aromatic Sulphuric Acid ) ، جنتيانا (Gentiana ) ، و كلمبو (Colombo) كه به ميزان مساوي از هر كدام مخلوط شده و سپس 5 قطره از آن در آب آشاميدني پرنده ريخته شود.

تنفس صدا دار:
اين بيماري به دو علت بوجود مي آيد: 1- تغييرات شديد و ناگهاني دما 2- تغذيه از دانه هاي كثيف و آلوده به گرد و فضولات خود يا قناري هاي ديگر.
علامت اين بيماري تنفس با صدا و با منقار نيمه باز است . در عين حال نفس بريده بريده مي باشد.
درمان: استفاده از شربتهاي سينه و داروهاي ضد سرفه و مخلوط كردن يك قاشق چايخوري الكل طبي رقيق با دو قطره گليسيرين در آب آشاميدني پرنده .
و يا حل كردن يك قرص قابل حل 50 ميليگرمي ترامايسين در يك فنجان آب و ريختن آن در جاي آب پرنده است. اين محلول براي برونشيت ، سرما خوردگي و اسهال پرنده نيز مفيد است.

عفونت با باکتری ای کولای ( e.coli infection )

عامل اين بيماری اشرشياکولای است و بين بسياری از گونه های پرندگان مشترک بوده و باعث بيماری ميشود . برخی از انواع آن قدرت بيماريزايی شديدی دارند و ساير انواع آن در تحت شرايط خاص مانند همراه شدن با شاير بيماريهای ويروسی و باکتريايی و يا شرايط بد نگهداری همراه با استرس های زياد بيماريزا می گردند .
علائم بيماری بسته به حاد بودن و يا تحت حاد بودن بيماری متفاوت است . در صورتی که باکتری وارد خون شود , موجب کز کردن پرنده و مرگ سريع او می گردد ولی اگر باکتری در اندامهای مختلف جايگزين شود موجب عوارض متفاوتی می گردد . گاهی اوقات وارد دستگاه تنفس شده و عوارض تنفسی می دهد که معمولا ناشی از تهويه بد محل نگهداری پرنده و گرد و خاک زياد می باشد  اگر در مفاصل موضعی شود تورم مفصل و پادرد ايجاد می کند . در صورتی که وارد مجرای تخم شود موجب چسبندگی تخم و عفونت مجرا و نهايت مرگ می شود در دستگاه گوارش اسهال ايجاد می کند . در جوجه ها يا موجب تلفات قبل از خروج تخم می شود و يا جوجه به دنيا آمده ضعيف و کوچک بوده , دچار اسهال شده و بزودی تلف می گردد .

تولك بي موقع:
در اين حالت قناري خارج از فصل مربوط گرفتار تولك مي شود. و اين را نبايد بعنوان يك بيماري تلقي كرد بلكه بروز ان در اثر عدم رعايت بعضي از شرايط زندگي قناري و يا از آثار و عواقب ابتلا به يك مرض ديگر است.
علت : در سه مورد ميتواند تولك بي موقع بوجود آيد:
1- بي نظمي و اختلال در وضع نگهداري. از جمله ميتوان به تغييرات شديد دماي محيط ، خاموش و روشن شدن چراغ اتاق قناري و يا تابش مستقيم نور بر روي قفس قناري در تمام طول شب و يا وجود سر و صداهاي ناهنجار اشاره كرد.
2-وجود تغذيه نامناسب و فاقد مواد پروتئيني و نشاسته و مواد معدني در جيره غذايي پرنده.
3- و علت ديگر ابتلاي قناري به تولك بي موقع پس از ابتلاي آن به بيماري كنه .
درمان: در موارد 1 و 2 با مناسب نمودن محيط و غني كردن جيره غذايي پرنده و استفاده از مواد مغذي پس از مدت كوتاهي پرنده درمان خواهد شد. ولي چنانچه تولك از عوارض حمله كنه به قناري باشد بايد توجه بيشتري به آن مبذول داشت زيرا قناري نيازمند تقويت و توجه بيشتري مي باشد.
در كنار دانه هاي معمولي نيز بايد روزانه از مخلوط : منداب+بلغور + دانه خشخاش و شاهدانه نيز استفاده كرد
استفاده از ظرف حمام براي قناري هر روز صبح. چنانچه قناري از استحمام خودداري نمود بايد بوسيله پاشيدن آب او را وادار به استحمام كرد.

سالمونلوز (salmonellosis)
اين بيماری در اثر تعداد زيادی از گونه های مختلف باکتری از جنس سالمونلا ايجاد می شود.اکثر گونه های اين باکتری بين حيوانات مختلف و حتی انسان مشترک می باشند و درجات مختلف بيماری را ايجاد می کنند . اين بيماری ممکن است از سه راه مختلف پرنده را مبتلا کند .
الف- آلودگی موجود در غذای مصرفی پرنده ( خصوصا تخم مرغ ) .
 ب- آلودگی غذای پرنده با مدفوع جوندگان و يا فضولات پرندگان مبتلا .
 ج- تماس مستقيم با پرنده تازه خريداری شده ای که يا درد وره کمون بيماری است و يا به صورت ناقل به ظاهر سالم ميکروب را از خود دفع می کند .
به ندرت نيز انتقال بيماری از طريق دست انسانهای مبتلا به سالمونلا و يا گزش انگل های خارجی مانند کک ها اتفاق افتاده است . در اين ارتباط نکته بهداشتی بسيار مهم اين است که برخی از انواع سالمونلا در پرنده ايجاد بيماری نکرده و از طريق مدفوع به محيط خارج وارد گشته و در صورتی که با مواد غذايی مورد مصرف انسان تمای پيدا کند موجب مسموميت های شديد غذايی تا حد مرگ می شود. علائم بيماری ناشی از اکثر سالمونلا های مختلف در انسان شامل عوارض گوارشی و مسموميت غذايی می باشد بجز گونه های خاص سالمونلا که در انسان ايجاد بيماری تب روده ( حصبه ) می کند . در قناری بسته به گونه سالمونلای عامل بيماری , سن پرنده مبتلا و شرايط نگه داری , علائم درمانگاهی می تواند متفاوت باشد . اکثرا در جوجه قناری ها موجب مرگ و مير در روزهای اول بعد از خروج از تخم ويا حتی درون تخم و گاهی به هنگام خروج از تخم می شود  معمولا هنگامی که قناری ماده به اين بيماری مبتلا می شود , اکثر جوجه هايش ردون تخم از بين می روند و کمتر از%20 درصد آنها سالم به دنيا خواهند آمد . جوجه های مبتلا يی که از تخم خارج شده اند , کوچک و ضعيف بوده و اکثر آنها دچار اسهال می باشند .  در شکلهای ديگر بيماری که پرنده بعد از خروج از تخم مبتلا می شود ,  ممکن است عوارضی چون خمودگی - چرت زدن - اسهال - بی اشتها يی و پف کردن را از خود نشان دهد . همچنين چند ساعت قبل از مرگ دچار لرزش - تشنج  و غش شده و بالاخره تلف می شود . درمان بايد براساس کشت ميکروبی و آنتی بيوگرام انجام شود تا موثرترين داروی ممکن بکار رود .

سرماخوردگي:
علايم: پف كردن ، لرز ، عطسه ، نفسهاي تند و گاهي نيز يك قطعه سفيد و شفاف از بيني پرنده سرازير مي شود. اين بيماري در بعضي از قناريها با اسهال سفيد نيز همراه است. اين بيماري را نبايد با آسم اشتباه كرد.
درمان : استفاده از غذاهاي مقوي ، جلوگيري از كوران و تغييرات دما در محل نگهداري قناري بيمار.
يك قاشق مربا خوري از سولفات دومنيزي در نيم ليتر آب حل كرده و بجاي آب تا مدت 24 ساعت به قناري بدهيد.
يك قاشق چايخوري روغن اكاليپتوس در يك فنجان آب جوش ريخته در جلوي سوراخ قفس نگهداريد بطوري كه پرنده از بخار متصاعد شده استنشاق نمايد ولي اين كار نبايد زياد باشد زيرا ممكن است موجب خفگي پرنده شود. پس از 24 ساعت آب اشاميدني مسهل دار پرنده را برداريد و بجاي آن آب آشاميدني كه در آن يك قرص 50 ميليگرمي ترامايسين حل شده ، بگذاريد.
غذاي سبزي و پرتقال شيرين بايد همه روزه به پرنده داده شود يعني روزي دو بار صبح و بعد از ظهر تعويض شود تا از پلاسيدگي و ترشيدگي آن جلوگيري شود.

تشنج عضلات قناري:
گاه قناري به تشنج عضلات پا و گاهي نيز به تشنج عضلات معده مبتلا مي شود.
علت : يك دليل آن به محبوس بودن زياد در قفس است كه البته زياد مهم نبوده و زود گذر مي باشد. علت ديگر ايستادن در روي چوب نشيمن مرطوب است .
درمان: در تشنج عضلات پا بايد پاي قناري را در آب نيم گرمي كه قدري به آن خردل اضافه شده است مالش داد و يكي دو قطره روغن زيتون نيز به دهان پرنده چكاند. در تشنج عضلات معده تنها راه علاج همان چكاندن چند قطره روغن زيتون به دهان قناري است.

پاستورلوز( pasteurellosis )

عامل ايجاد کننده آن باکتری پاستولامالتوسيدا می باشد . عامل بيماريزا می تواند از طريق دستگاه تنفسی جراحات جلدی وارد بدن شود و موجب بيماری گردد . اين بيماری از جمله بيماری هايی است که بين پرندگان مختلف مشترک بوده و اکثر پرندگان به آن مبتلا می گردند . معمولا انتقال بيماری از طريق پرنده های ناقل به ظاهر سالم ويا جوندگان خصوصا موش رخ می دهد علائم بيماری بسته به ميزان مقاومت پرنده و قدرت بيماريزايی ميکروب می تواند متفاوت باشد . در شکل فوق حاد بيماری ,  پرنده بطور ناگهانی تلف می شود و از زمان کسل شدن پرنده تا تلف شدن او بيش از چند ساعت نمی گذرد و در طی اين زمان پرنده چشمهايش را بسته - پف کرده و هيچ عکس العملی نسبت به محيط اطراف خود ندارد . حتی بعضی اوقات مرگ هنگام پرواز يا در حال غذا خوردن و در حاليکه پرنده به ظاهر سالم می باشد اتفاق می افتد . در اشکال خفيف تر بيماری عوارض تنفسی مثل ناله کردن خفيف و يا ريزش اشک و ترشحات از چشم وبينی مشاهده می شود . گاهی اسهال نيز وجود دارد .

پركندن :
علت: اصولا اين كار در اثر وجود شپشه در بدن قناري بوجود مي آيد . اگر در بازرسي بدني چنين چيزي در بدن پرنده يافت نشد مسلما قناري به خشكي پرها و عدم وجود چربي طبيعي لازم در آنها مبتلا شده است. كندن پر را نبايد با آراستن پرها اشتباه كرد. آراستن و نظافت پرها در روز بيش از چند با اتفاق نمي افتد در حالي كه كندن پر در تمام مدت روز ادامه دارد.
درمان: براي درمان آن بايد روغن گندم را به روي بيسكويت تخم مرغي كوبيده ، ريخته و همه روزه آن را به قناري داد. همچنين به غذاي او مغز گندم خشك را هم اضافه نماييد و يكي دو هفته اين برنامه غذايي را ادامه دهيد تا كندن پرها متوقف شود. پرنده را نيز نبايد در محيط خشك نگهداشت.

قطع آواز:
گاهي قناري در كمال سلامت آواز خود را قطع مي كند. اگر اين اتفاق در ماه هاي تابستان رخ دهد به اين علت است كه قناري در حال تولك بوده و انرژي خود را صرف رفع اين نقيصه مي كند. در اين مواقع چنانچه به قناري غذاهاي مقوي داده شود خواند آواز در حالت تولك نيز ادامه خواهد داشت.
در حين دادن غذاي مقوي بايد سبزي و مخصوصا برگ قاصدك را فراموش نكرد. گاه گاهي هم قدري عسل به آب آشاميدني قناري اضافه كرد. تخم بزرك هم روزي چند دانه به غذاي روزانه او اضافه كرد. بايد دقت كرد كه آب آشاميدني پرنده تمييز و تازه باشد.
اگر آواز قناري در غير از موقع تولك قطع شود حتما به خاطر وجود عيبي مي باشد . در چنين مواقعي بايد مدفوع پرنده را بررسي كرد تا مطمئن شد كه به بيماري خاصي مبتلا نباشد. از نزديك به صداي تنفس او گوش داد تا اگر مبتلا به بيماري ريوي مي باشد متوجه شويم. بدن او را نيز كاملا بررسي كنيد. اگر در تمامي بررسيها هيچ نقص و ايرادي مشاهده نشد ادامه دستورات گفته شده حتما به ادامه آواز قناري كمك خواهد كرد.

بي اشتهايي:
بي اشتهايي مطلب مهمي نيست و اصولا به خاطر تغيير دانه و غذاي روزانه قناري چنين اتفاقي رخ مي دهد و پس از چند روزي نيز برطرف خواهد شد. در اين مدت بهتر است براي چند روز به قناري دانه آواز داده شود.

پاهاي فلس دار :
علت : اين بيماري به دليل عدم رعايت نظافت قفس قناري و غذاي او مي باشد . و در اثر آن انگلهاي ذره بيني در مفصل انگشتان پرنده جمع شده و توده مي گردند .
درمان : پاها و ساقهاي فلس دار را به مدت 5 دقيقه در آب نيم گرم نگاه داريد تا خوب خيس خورده سپس با ملايمت مالش داده و شست و شو دهيد. پس از آن با پارچه مرطوب آن را خوب خشك نماييد و روي نقاط فلس دار وازلين يا روغن مخصوص اين كار را بماليد. اين كار بايد تا رسيدن به نتيجه ادامه يابد.
اگر در حين شست و شوي پاي قناري به وجود زخم يا نقطه قرمز شده برخورديد بايد پس از شست و شو بر روي آن قدري روغن پبسيلين بماليد.

غده يا ورم جلدي :
ورم زير جلدي در قناري به علت مسدود شدن يكي از روزنه هاي ترشحات طبيعي بدن اتفاق مي افتد. اين روزنه ها كه كارشان بيرون دادن بعضي از ترشحات طبيعي و داخلي بدن پرنده است گاهي بسته شده و ترشحات راهي به بيرون نخواهند يافت در نتيجه در زير پوست پرنده جمع شده و بتدريج تراكم اين ماده زياد شده و تشكيل توموري را در بدن قناري ميدهد.
درمان: همين كه تومور كاملا رشد كرده و بزرگ شد و پوست روي آن كشيده و نازك گرديد موقع آن رسيده كه آنرا از زير پوست درآورند. پوست نازك شده را با يك تيغ تيز و استريل شده بشكافيد و ماده پنيري شكل داخل آن را بيرون بياوريد . سپس به سر يك چوب خلال دندان پنبه استريلي بپيچيد و زخم ايجاد شده را با آب استريل با دقت بشوييد. بعد از آن پرنده را در قفس و مكاني راحت و بي سر و صدا قرار دهيد و اطراف قفس را با پارچه اي بپوشانيد تا از جست و خيز و فعاليتهاي اضافي پرنده جلوگيري شود.

آماده: به قناري نر مست و يا ماده مست آماده ميگويند. 

بيقوش: قنا ري موقومي بوده با صدايي بلندو زيبا كه بدليل كج بودن گردنش به بيقوش معروف شده  بود.

پررو: به قناري نري كه در هر مكاني مي آويزند بي محابا شروع به خواندن ميكند پررو اطلاق مي گردد . 

پرنرمه: پرهاي ريز و كوتاه اطراف سر و گردن پرنده است كه در زمان تولكي از بدن پرنده جدا ميشود. 

 پس رفتن: در حين نزديك شدن به دوران توليد مثل اگر پرنده در حال آماده شدن در همان حالت بماند و به بلوغ نرسد و يا پرنده آماده ناگهان شروع به پرريزي نمايد و تا سال آينده بدون توليد بماند قناري پس رفته است . 

 پس: به قسمت مخر ج و محوطه شكمي (پس )ميگويند .   

پشت دار: داراي نژاد اصيل و اجداد خوب . 

تاتي: در زمان جفتگيري و آميزش پرنده ماده سينه خود را به روي چوب مي چسباند و سرو دم را بسمت بالا مي آورد در اين هنگام بدن پرنده شكل منحني به خود ميگيرد به اين عمل ماده تاتي دادن ميگويند. 

تخم گرفته: به تخم نطفه داري كه بعد از 6 روز خوابيدن پرنده ماده در آن جنين تشكيل ميشود تخم گرفته ميگويند. 

تخم هرز: تخمهايي كه پرنده ماده در حا لت مستي وبدون وجود نر ميگذارد تخم هرز است. 

تور: به پرنده هايي كه در هنگام نزديك شدن به قفس آنها و يا در هنگام گرفتن آنها از ترس و بدون هدف و به قصد فرار خود را محكم به ديواره هاي قفس ميكوبند تور ميگويند. 

تولك: هر ساله در فصل تابستان پرهاي كهنه پرنده ها ريخته شده و بجاي آن پرهاي جديد ميرويد, گاهي در اثربيماري و ترس و يا تغيير رژيم غذايي نيز اين پديده بوقوع مي پيوندد كه تولك رفتن گفته ميشود. 

تيغ آله: در ابتداي شروع رويش پر در بدن جوجه ها پر هاي آنها شبيه به تيغ در جوجه تيغي ميباشد در اين حالت به جوجه ها تيغ آلو و يا تيغ آله ميگويند. 

جره: يز نقش ترين پرنده از بين جوجه هاي يك جفت نر وماده را جره مينامند. 

جوجه كال: از زمانيكه بدن جوجه پوشيده از پر ميگردد تا زمانيكه بتواند از دانه هاي خشك تغذيه كند كال شناخته ميشود . 

جوجه گوشتي: به جوجه هاي تازه به دنيا آمده اي كه هيچ پري در بدنشان روييده نشده است اطلاق ميگردد . 

جيك مرد: جوجه اي كه درون تخم كليه اندامهاي بد نش كامل شده و مرده است را جيك مرد مينامند . 

چكيده: اگر جوجه قناري داراي پدري باشد كه موقوم ميخواند و جوجه توسط همان نر تغذيه شده باشد و موقوم را از زماني كه درون تخم بوده تا زماني كه بالغ ميشود  زيرنظرهمان قناري نر آموزش ديده باشد و موقوم بخواند .به اين روش آموزش چكيده ميگويند .

چسبنده: به روش آموزش جوجه ها از سن 25 روزگي به بعد توسط قناري موقوم و يا بوسيله نوار كاست را روش چسبنده گويند . 

حمال: آن دسته از قناري ها كه براي پرورش جوجه قنار يهاي گران قيمت و اصيل استفاده ميشوند به حمال معروفند . 

 خنثي: هر گاه جنسيت پرنده نامشخص باشد آن پرنده خنثي است .معمولا اين كلمه را در مورد جوجه ها بكار ميبرند . 

دل زدن: سرعت تنفس پرنده را در هنگام بيماري و كسالت دل زدن ميگويند . 

دهن دار: در صورتي كه پرنده دوره آواز خواني را در كلاس موقوم گذرانده باشد ولي در آواز خود تكه اي از آواز رسمي داشته باشد دهن دار است اما موقوم نيست . 

ريزه خواني: صداي جوجه هايي كه هنوز آواز كاملي را فرا نگرفته اند و تنها مشغول به تمرين آواز هستند را ريزه خواني گويند . 

سر دهن دار: اگر قناري تنها ابتداي آواز را با صداي تقليدي از موقوم و يا مثلا بلبل آغاز كند و بقيه آواز را معمولي (رسمي) بخواند سردهن دار گفته ميشود . 

سرو ته دار: اندازه طول بدن قناري از سر تا انتهاي دم را بدون در نظر گرفتن بلندي پا و يا كلفتي بدن پرنده و يا حتي استيل پرنده سرو ته ميگويند به عبارتي به قناري هاي نژاد سنگين مانند يوركشاير سروته دار مي گويند

سوخته: قناريهاي(سبز ) تيره رنگي كه داراي زمينه رنگ قرمز خصوصا در ناحيه سينه سر و صورت هستند سوخته ناميده مي شوند. 

سينه زدن: رفتاري است در زمان لانه سازي قناري ماده و آن هنگامي است كه قناري ماده سينه خود را بر روي پنبه هاي محل تخمگذاري مي مالد و به آن فشار مي اورد تا شكل اوليه لانه بوجود آيد . 

شاه تخم: دوتعريف دارد :اول اينكه : به اولين تخم از اولين سري تخمگذاري شاه تخم ميگويند دوم اينكه : اولين جوجه بدنيا آمده از اولين سري تخمگذاري نيز شاه تخم است . 

شق دهن: قناري هاي آواز خواني كه داراي صداي صاف و بلند و بسيار بم باشند را شق دهن مينامند. 

طعمه: پيدايش هر گونه غده ويا تومور و يا جمع شدن قسمتي از احشا داخلي (روده ها )پرنده به صورت  توده اي انباشته در محوطه شكمي را كه مانع از توليد مثل ميگردد طعمه ميگويند. 

قرص خواني: قناري نري كه تمامي آوازش را با صداي رسا وبلند بخواند قرص خوان است . 

قناري گنگ: گاهي يك پرنده جوان پيش از رسيدن به سن بلوغ در شرايط نگهداري بدي قرار مي گيرد كه عوامل محيطي مختلف از جمله بيماريها و تغذيه و بي برنامگي در نور دهي نظم ساعت بيو لوژيكي پرنده را بر هم مي زند و باعث به بلوغ نرسيدن پرنده در سال اول زندگي ميشود . اگر در سال اول تولك رفتن اين معايب رفع نگردد موجب ميگردد كه پرنده دوران تولكي را ناقص پشت سر بگذارد و در سال دوم نيز به شرايط بلوغ نرسد در نتيجه بعلت كمبود و يا عدم ترشح هورمونهاي مورد نياز و  اينكه دوسال پي در پي دستگاه تناسلي پرنده فعال نبوده است پرنده دچار نوعي بي تفاوتي و سر در گمي ميشود و در مقابل همنوعان خود خونسرد و بي علاقه و ترسو و گوشه گير ميگردد و خصوصيات جنسي خود را بطور طبيعي بروز نمي دهد اينگونه پرنده ها اگر موفق به خواندن شوند نميدانند براي چه مي خوانند و اگر مست شوند نمي دانند رفتار جنسي چيست و اگر با پرنده اي جفت اندازي شوند مدتي طول خواهد كشيد تا روش آميزش را فرا بگيرند به اينگونه پرنده ها گنگ مي گويند . 

قوام: نوعي مزايده بين دو شريك و يا بين يك فروشنده و چند خريدار ر خ ميدهد,در بين دوشريك با قيمت گذاري يكي از طرفين موفق به خريد ميگردد اما در بين يك فروشنده و چند خريدار اگر فروشنده  شرط كند ميتواند در صورت تامين نشدن نظرش معامله را فسخ كند ,در غير اينصورت بايد به بالا ترين پيشنهاد رضايت بدهد. 

قيه: صداي جيك بلند و صاف قناري نر قبل از شروع به آواز را در قناري هاي موقوم ودهن دار قيه  مينامند . 

كپه: لانه تخمگذاري قناري را كپه ميگويند . 

كرچي: حالتي راكه پرنده ماده بعد از بدنيا آمدن جوجه ها روي آنها  مي خوابد و جهت تغذيه آنها اقدام نمي كند و باعث گرسنگي و مرگ آنها ميگردد كرچي ميگويند . 

كشيده بلند: قناري هاي استيل دار و پا داري كه داراي سروته خوب نيز باشند كشيده بلند نام دارند ,قناري كشيده بلند قناري رسمي مورد نظر قناري بازان نيست و خصوصياتي از نژادهاي ديگر نظير اخم و ابرو در آنها وجود دارد . 

كوتاه خواني (بزوار): به آواز جوجه هايي كه قسمتي از يك قطعه را با تن صداي ضعيف مي خواند بز وار گفته ميشود . 

كوتاه و بلند خواني: به آوازي كه در آن قسمتي از آواز بلند و قسمتي ديگر با صداي ضعيف تر خوانده ميشود كوتاه بلند خواني گفته ميشود . 

كهنه: پرنده كهنه پرنده اي است كه يكسال از عمرش گذشته باشد . 

لال:  گاهي مادرزادي و گاهي بر اثر ترس يك پرنده نر نميخواند و يا صدايي از حنجره اش خارج نمي شودبه اينگونه قناري هاي نر لال مي گويند . 

لك تولك: اگر قبل از پايان دوران پرريز ي عاملي باعث پرريزي دوباره پرنده گردد پرنده لك تولك شده است . 

لون: هر سري تخمگذاري را يك لون مينامند .پرنده ماده در هر لون معمولا بين 3 تا 4تخم ميگذارد

لمبه : ماده قناري گاهي در اثر کمبود کلسيم و گاهي تخمگذاري زياد تخمهايي با پوسته نازک ميگذارد که ان را لمبه ميگويند . 

مست: مستي, دوره اي از زندگي پرنده را در بر مي گيرد كه هر سال يكبار تكرار ميشود .در اين دوره كه هنگام جفت يابي و توليد مثل پرندگان است ماده ها شروع به لانه سازي ميكنند و نر ها با ديدن ماده با آواز بلند نغمه سرايي مي كنند . 

ملخك: در زمان آمادگي ماده ها پرش هاي كوتاهي انجام مي دهند كه اين پرش ها با تعداد بال زدن هاي زيادي همراه ميباشد به اين نوع پرش ملخك گفته مي شود . 

موچول: پرنده اي را كه يك يا چند انگشت بسته همانند مشت بسته دارد موچول مينامند . 

موقوم: يا مقام نوعي آواز زيبا در رديفي خاص ميباشد كه قناري موقوم بايد آن رديف را فرا گرفته و به درستي اجرا نمايد. 

نرلاس: گاهي چند پرنده را از نظر ارزش مادي به دودسته مساوي تقسيم ميكنند اين عمل نرلاس كردن نام دارد

هفت تخم: مخلوطي از هفت دانه شامل كاهو ,كلم , شلغم ,خرفه ,ترب , بذرك ,شاهدانه را كه براي تقويت و تنوع در تغذيه استفاده ميشود هفت تخم مينامند .